Ιατρεία Ψυχοθεραπείας - Συμβουλευτικής και Ομαδικής Ανάλυσης

 
 

Ψυχική Υγεία

 
Αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων για προβλήματα ψυχικής υγείας οι οποίες στηρίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων: μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών
 
Οι παρεμβάσεις μέσω έξυπνων τηλεφώνων έχουν πολλά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με άλλες ψηφιακές παρεμβάσεις, όπως, για παράδειγμα, η δυνατότητά τους να επιτρέπουν στους χρήστες να συμμετέχουν σε ασκήσεις και να παρακολουθούν τα συμπτώματα in situ, σε πραγματικό χρόνο και αμέσως πριν και μετά από σημαντικά συμβάντα, καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης ιδιωτικά, σε χρόνο και τόπο επιλογής των χρηστών. Ωστόσο, έχουν επισημανθεί δυνητικοί κίνδυνοι από τις παρεμβάσεις που βασίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων. Ένας κρίσιμος εξ αυτών είναι η ευκολία με την οποία μπορεί να έχουν πρόσβαση οι χρήστες σε δυνητικά αναποτελεσματικές ή επιβλαβείς παρεμβάσεις. Συνεπώς, οι ιατροί και ο γενικός πληθυσμός θα πρέπει να λαμβάνουν επικαιροποιημένη καθοδήγηση όσον αφορά στα σχετικά τεκμήρια και την κλινική χρησιμότητα των παρεμβάσεων που στηρίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων.

Η χρονική στιγμή ήταν κατάλληλη και oι συγγραφείς έκριναν ότι θα ήταν ιδιαίτερα εύστοχο και απαραίτητο να πραγματοποιηθεί μια επικαιροποιημένη μετα-ανάλυση για τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων που βασίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων. Οι παρεμβάσεις αυτές δεν αφορούσαν μόνο σε συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, αλλά και σε άλλες συχνές, δαπανηρές και σημαντικές εκβάσεις ψυχικής υγείας που δεν είχαν διερευνηθεί σε προηγούμενες μετα-αναλύσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων στρες, συγκεκριμένων
συμπτωμάτων άγχους (π.χ. κοινωνικό άγχος, μετατραυματικό στρες) και της ευημερίας/ποιότητας ζωής. Στόχος της παρούσας μετα-ανάλυσης τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών (randomized controlled trials, RCT) ήταν η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων για διάφορες εκβάσεις ψυχικής υγείας οι οποίες βασίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων και η διερεύνηση του κατά πόσο διάφορα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την παρέμβαση (θεωρητική κατεύθυνση, εάν ο χρήστης έλαβε επαγγελματική καθοδήγηση, εάν στάλθηκαν υπενθυμίσεις προκειμένου να εμπλακεί ο χρήστης) και το δείγμα (βαρύτητα προβλήματος ψυχικής υγείας) μετριάζουν τα παρατηρούμενα μεγέθη επίδρασης. Στη μετα-ανάλυση αυτή διερευνήθηκε η αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων για διάφορα προβλήματα ψυχικής υγείας οι οποίες βασίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων. Η αναζήτηση ανέδειξε 66 RCT στο πλαίσιο των οποίων δοκιμάστηκαν διάφορες παρεμβάσεις μέσω έξυπνων τηλεφώνων σε πολυάριθμους διακριτούς κλινικούς και μη πληθυσμούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πλειονότητα των RCT είχαν δημοσιευτεί τα τελευταία δύο χρόνια, γεγονός ενδεικτικό του ότι αυτό το ερευνητικό πεδίο έχει ιδιαίτερη δυναμική και αναπτύσσεται εκθετικά.

Οι ερευνητές βρήκαν στοιχεία που δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις που στηρίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων είναι αποτελεσματικές για διάφορα κοινά προβλήματα ψυχικής υγείας. Οι παρεμβάσεις αυτές απέδωσαν καλύτερα απ' ό,τι οι συνθήκες ελέγχου όσον αφορά στη βελτίωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, των συμπτωμάτων άγχους (γενικευμένο άγχος και κοινωνικό άγχος), τα επίπεδα στρες, τη γενική ψυχική δυσφορία, την ποιότητα ζωής και το θετικό συναίσθημα, με μεγέθη επίδρασης που κυμαίνονταν μεταξύ g=0,28 και g=0,58. Εξαιρετικά σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι επιδράσεις αυτές ήταν ισχυρές ακόμα και μετά την εκτέλεση διάφορων αναλύσεων ευαισθησίας για διόρθωση ως προς κοινούς παράγοντες μεροληψίας σε RCT, συμπεριλαμβανομένων του τύπου της συνθήκης ελέγχου, της βαθμολογίας κινδύνου μεροληψίας της δοκιμής και των μεροληψιών δημοσίευσης.

Συγκεκριμένα, οι παρεμβάσεις με χρήση έξυπνων τηλεφώνων απέδωσαν καλύτερα απ' ό,τι οι συνθήκες ελέγχου όσον αφορά στη βελτίωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων (g=0,28, n=54), των συμπτωμάτων γενικευμένου άγχους (g=0,30, n=39), των επιπέδων στρες (g=0,35, n=27), της ποιότητας ζωής (g=0,35, n=43), της γενικής ψυχικής δυσφορίας (g=0,40, n=12), των συμπτωμάτων κοινωνικού άγχους (g=0,58, n=6) και του θετικού συναισθήματος (g=0,44, n=6), με τις περισσότερες επιδράσεις να είναι ισχυρές ακόμα και μετά από διόρθωση ως προς διάφορους πιθανούς παράγοντες μεροληψίας (τύπος συνθήκης ελέγχου, βαθμολογία κινδύνου μεροληψιών). Οι παρεμβάσεις με χρήση έξυπνων τηλεφώνων δεν είχαν κάποιο σημαντικό όφελος έναντι των συνθηκών ελέγχου όσον αφορά στα συμπτώματα πανικού (g=-0,05, n=3), τα συμπτώματα μετατραυματικού στρες (g=0,18, n=4) και το αρνητικό συναίσθημα (g=-0.08, n=5). Σε μελέτες που αφορούσαν σε εφαρμογή βασισμένη σε γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία (cognitive behavior therapy, CBT) και στο πλαίσιο των οποίων παρεχόταν επαγγελματική καθοδήγηση και υπενθυμίσεις για συμμετοχή του ασθενούς, παρατηρήθηκαν μεγαλύτερες επιδράσεις σε πολλαπλές εκβάσεις. Οι παρεμβάσεις με χρήση έξυπνων τηλεφώνων δεν διέφεραν σημαντικά από τις ενεργητικές παρεμβάσεις (κατ' ιδίαν, θεραπεία μέσω υπολογιστή), παρόλο που ο αριθμός των μελετών ήταν μικρός (n≤13).

Τα στατιστικά σημαντικά μεγέθη επίδρασης παρατηρήθηκαν τόσο στα συμπτωματικά όσο και στα μη συμπτωματικά δείγματα, γεγονός που υπογραμμίζει περαιτέρω τη δυναμική που θα μπορούσαν να φέρουν οι εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων στα υπάρχοντα μοντέλα φροντίδας ψυχικής υγείας. Επιβεβαιώθηκε συνεπώς η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων που βασίζονται σε εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων για κοινά προβλήματα ψυχικής υγείας. Παρόλο που στόχος δεν είναι η αντικατάσταση των επαγγελματικών κλινικών υπηρεσιών από εφαρμογές ψυχικής υγείας, τα προαναφερθέντα ευρήματα υπογραμμίζουν τη δυναμική των εφαρμογών να αποτελέσουν μια οικονομικά αποδοτική, εύκολα προσβάσιμη και ήπια παρέμβαση για άτομα που δεν μπορούν να υποβληθούν σε καθιερωμένες ψυχολογικές θεραπείες.

Βιβλιογραφία
Linardon J, Cuijpers P, Carlbring P, Messer M, Fuller-Tyszkiewicz M. The efficacy of app-supported smartphone
interventions for mental health problems: a meta-analysis of randomized controlled trials. World Psychiatry. 2019
Oct;18(3):325-336. doi: 10.1002/wps.20673.

Πηγή: Pfizer

 
 
 
Πανδημία: Ψυχολογικές επιπτώσεις και διαταραχές.
 
Κοροναϊός χτυπά και την ψυχική υγεία: Ο «ιός» του φόβου...
 
Τρόφιμα που μειώνουν το άγχος
 
Αϋπνία
 
Περί αντικαταθλιπτικών
 
Σημαντικές έννοιες Ψυχικής Υγείας
 
Σχέση Γιατρού ­ Αρρώστου (Μέρος Α)
 
Σχέση Γιατρού ­ Αρρώστου (Μέρος Β)
 
Συναισθήματα και ασθένειες